Stookwijzer houtkachel: wanneer mag je stoken en wanneer niet?

Je hebt een prachtige houtkachel, de houtblokken liggen klaar — en dan zie je op het nieuws dat er een stookalert geldt. Maar wat betekent dat precies? Moet je je kachel nu uitlaten of mag je gewoon opstoken? En wat is eigenlijk het verschil tussen code geel, oranje en rood?

In dit artikel leggen we alles uit over de stookwijzer en wat die betekent voor jouw houtkachel, pelletkachel of houtfornuis. Zo stook je altijd bewust, schoon en met een gerust hart.

Wat is de stookwijzer?

De stookwijzer is een dagelijks bijgewerkt advies van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en het KNMI. Het laat zien of de weers- en luchtkwaliteitsomstandigheden gunstig zijn voor houtstook. De stookwijzer is te vinden op stookwijzer.nu en is ook beschikbaar als app.

Het systeem werkt met drie kleurcodes:

Code	Betekenis
Code geel	Stoken mag, luchtkwaliteit is acceptabel
Code oranje	Dringend advies om niet te stoken
Code rood	Stookverbod in deelnemende gemeenten

De stookwijzer is in eerste instantie een advies, geen landelijk verbod. Maar steeds meer gemeenten hebben code oranje of rood wettelijk vastgelegd als handhavingsmoment — met boetes tot 400 euro.

Wanneer geldt code geel, oranje of rood?

Code geel — stoken mag

Bij code geel is de wind sterk genoeg om rook snel af te voeren en is de luchtkwaliteit goed. Je mag gewoon opstoken. Dit is de meest voorkomende code op droge, winderige dagen.

Code oranje — dringend advies: stook niet

Code oranje wordt afgegeven bij windstil of mistig weer, waarbij rook laag bij de grond blijft hangen. De luchtkwaliteit verslechtert dan snel, wat ongezond is voor omwonenden — zeker voor mensen met astma of hartklachten.

In steeds meer gemeenten is code oranje inmiddels een officieel stookverbod geworden. Zo geldt in Amersfoort en diverse andere steden een handhavbaar verbod zodra de stookwijzer oranje aangeeft. Check altijd de regels van jouw gemeente.

Code rood — stookverbod van kracht

Bij code rood is de luchtkwaliteit ernstig slecht. Stoken wordt ten stelligste afgeraden en in deelnemende gemeenten is het verboden. Handhavers kunnen bij overtreding een boete opleggen.

Welke gemeenten handhaven de stookwijzer?

Het aantal gemeenten dat de stookwijzer actief handhaaft groeit snel. Een overzicht van bekende gevallen:

• Amersfoort — stookverbod bij code oranje en rood (boetes tot 400 euro)
• Utrecht — verbod op stoken in de buitenlucht (vuurkorven), binnenverbod in onderzoek
• Rotterdam — vanaf 2026 verbod op houtstook in volkstuinen
• Eindhoven en Arnhem — onderzoeken stookzones vanaf 2026
• Amsterdam — start in 2026 onderzoek naar bredere regulering

Woon je in een van deze gemeenten? Installeer dan de stookwijzer-app zodat je elke dag weet wat de code is voordat je je kachel aansteekt.

Tip: Op stookwijzer.nu zie je niet alleen de nationale code, maar ook regionale variaties. De code kan per provincie of gemeente verschillen.

Mag je altijd stoken met een Ecodesign-houtkachel?

Een logische vraag: maakt het uit of je een modern of oud toestel hebt? In theorie niet — ook een Ecodesign-houtkachel mag bij code rood niet worden gebruikt in gemeenten met een stookverbod. De stookwijzer kijkt namelijk naar weersomstandigheden, niet naar het type kachel.

Toch is er een groot praktisch verschil. Een Ecodesign-houtkachel stoot tot 90% minder fijnstof uit dan een oude open haard. Op code-geel-dagen draag je daarmee nauwelijks bij aan luchtverontreiniging, terwijl een verouderde kachel al bij gunstig weer merkbare uitstoot geeft.

Overweeg je een nieuwe houtkachel? Bekijk dan ons volledige assortiment houtkachels van topmerken als Rayburn, Esse, Lohberger en Wekos — allemaal Ecodesign-gecertificeerd en klaar voor de aangescherpte normen van 2030. Meer over die regelgeving lees je in onze blog over het houtkachel verbod 2030.

Hoe stook je zo schoon mogelijk?

De stookwijzer vertelt wanneer het verantwoord is om te stoken. Hoe schoon je daadwerkelijk stookt, hangt vooral af van je eigen gedrag. Met onderstaande tips minimaliseer je de uitstoot — ook op code-geel-dagen.

1. Gebruik alleen droog hout

Dit is de belangrijkste tip. Nat hout (vochtgehalte boven 20%) verbrandt slecht en produceert veel meer rook en fijnstof dan droog hout. Koop hout met het ENplus-keurmerk of meet het vochtgehalte met een goedkope vochtmeter.

Vers gekapt hout heeft een vochtgehalte van 40 tot 50% en moet minimaal 1,5 tot 2 jaar drogen voordat het bruikbaar is.

2. Gebruik de Zwitserse stookmethode

Steek je kachel altijd van bovenaf aan. Leg de grote blokken onderop, dan kleinere blokken, dan aanmaakhout, en leg het aanmaakblokje bovenop. Steek van boven aan. Voordelen: schonere verbranding in de opstartfase, minder rook bij het aansteken en minder roet op het glas.

3. Geef voldoende lucht in de opstartfase

Open de luchttoevoer volledig bij het aansteken. Pas als de kachel goed op temperatuur is — na 20 tot 30 minuten — kun je de lucht iets terugnemen. Nooit smeulend stoken, dat geeft de meeste uitstoot.

4. Stook wat je nodig hebt

Een grote berg hout tegelijk opstoken voor “warmte opslaan” werkt averechts. Stook regelmatig kleinere hoeveelheden hout voor een stabiele temperatuur en een efficiënte verbranding.

5. Vermijd behandeld of geschilderd hout

Nooit pallets, geschilderd hout, spaanplaat of afvalhout verbranden. Dit geeft niet alleen veel meer schadelijke uitstoot — het is ook wettelijk verboden en kan je kachel beschadigen. Bekijk ons toebehoren assortiment voor goedgekeurde aanmaakproducten en accessoires.

Houtfornuis: stoken met een gunstigere status?

Wist je dat een houtgestookt fornuis in veel gemeenten juridisch anders wordt behandeld dan een sfeerkachel? Omdat een houtfornuis dient als hoofdverwarming en kookbron, valt het in sommige lokale stookregels onder een gunstiger regime dan een decoratieve houtkachel.

Bij Rijcco zijn we gespecialiseerd in handgemaakte houtfornuizen van Europese topmerken als De Manincor, Wekos, Rayburn en Esse Cookers. Een houtfornuis verwarmt je huis, kookt je maaltijd en levert in veel gevallen ook warm tapwater — drie functies in één.

Bekijk ons volledige aanbod in de collectie fornuizen of plan een bezoek aan onze showroom in Cuijk voor persoonlijk advies.

Stookwijzer en pelletkachel: geldt het ook voor pellets?

Ja. De stookwijzer geldt voor alle toestellen die vaste biomassa verbranden — dus ook voor pelletkachels. Bij code rood mag je ook een pelletkachel in deelnemende gemeenten niet gebruiken.

Pelletkachels stoten doorgaans minder fijnstof uit dan houtkachels (mits goed onderhouden), maar zijn niet vrijgesteld van de stookwijzer-regels. Raadpleeg ook bij een pelletkachel dagelijks de stookwijzer.